Smutny kolorowy cmentarz

Nebaj – miejsce gdzie Diabeł mówi dobranoc. Wysoko w górach, z zapierającą dech w piersiach drogą dojazdową, miejsce majańskiej społeczności z grupy Ixil. Zarazem jeden z najbiedniejszych rejonów w kraju – 80% mieszkańców żyje w ubóstwie i to widać. Skromne, maleńkie domki, część ludzi boso, małe dzieci pracują jako sprzedawczynie cukierków lub czyściciele butów, a część osób nie mówi po hiszpańsku. Zarazem piękne miejsca na wędrówki bliższe i dalsze poprzez lasy, przełęcze wśród szumu rzek i wodospadów. Wszystko to przesłoniła dramatyczna historia, która rozegrała się tu przed laty. Choć pięknie świeciło słońce, a na lokalnym cmentarzu pełno było kolorowo pomalowanych nagrobków był to bardzo smutny dzień.

nebaj01

Wojna domowa w Gwatemali trwała 36 lat, szacuje się, że zabrała życie 200 tysiącom osób, kilkadziesiąt tysięcy uciekło z kraju. Zarówno lewicowe partyzantki, jak i junty wojskowe dopuszczały się okrucieństw, cenę najwyższą, jak to na wojnach bywa ponosili najczęściej zwykli obywatele. Jest jednak ktoś, kto ma najwięcej krwi na rękach.

José Efraín Ríos Montt objął władzę w kraju w marcu 1982 roku na drodze zamachu stanu. Jego przemówienie obfitowało w piękne słowa o wprowadzeniu pokoju, sprawiedliwości i przestrzeganiu praw jednostki. Szybko jednak okazało się, że niektóre jednostki są równiejsze, a efektem jego deklaracji i półtorarocznych rządów było życie kilkudziesięciu tysięcy ludzi, większość z nich należała do społeczności Majów.

Nagrobki ofiar z 1982 roku

Nagrobki ofiar z 1982 roku

nebaj03

Nagrobki ofiar z 1982 roku

Żołnierze stosowali politykę spalonej ziemi, gdy armia wkraczała do indiańskich miasteczek zbierali wszystkich mieszkańców i mordowali, często przed tym torturując swoje ofiary. Zabijano całe wioski – mężczyzn, kobiety, dzieci. Masowo. Rodzice patrzyli na śmierć swoich dzieci, którym rozbijano główki o ściany domów, mężczyźni patrzyli jak ich żony i córki są gwałcone. Rozstrzeliwano, palono żywcem, rozbijano głowy młotkami, maczetami, torturowano. Ci, którzy ostali się przy życiu mieli uprzątnąć zmasakrowane ciała, czasem ktoś jeszcze żył, gdy trafiał do zbiorowej, bezimiennej mogiły. Tysiące kobiet zostało zgwałconych, część zachowywano przy życiu, ku uciesze wojskowych robiły za niewolnice seksualne, a gdy się znudziły, porzucano je na ulicach, by jeszcze bardziej je poniżyć i upodlić. Ciężarnym rozcinano brzuchy nożami i wyjmowano płody. Setki dzieci zostało zamordowanych za sam fakt przynależności do danej grupy etnicznej. Dziesiątki tysięcy ofiar w imię walki z lewicową partyzantką i jej sprzymierzeńcami, setki bezimiennych grobów, rozbite rodziny i spalone do gołej ziemi miasteczka i wsie. Na terenie Quiche i Huehuetenango anihilowano prawie 700 wiosek zamieszkałych przez Majów.  Z czego ponad 100 w okresie rządów Motta. Przed rozpoczęciem wojny Majowie stanowili prawie 90% populacji Gwatemali, dziś niespełna połowę.

nebaj05

Cmentarz w Nebaju – miejsce upamiętniające ponad 400 dzieci. Ołtarz, przy którym co niedzielę odbywają się ceremonie.

Jedna trzecia wszystkich ofiar wojny domowej zginęła za dyktatury Montta, która trwała raptem 503 dni, a sam generał okazał się najstraszliwszym katem w jej historii. Miał przy tym wsparcie ze strony Stanów Zjednoczonych, CIA oraz samego prezydenta Regana, który później miał powiedzieć, że nie był świadom masakr na ludności cywilnej. Wiele lat później Clinton przeprosił za postępowanie USA w tym czasie, znów na pięknych słowach się skończyło i sprawiedliwość do dnia dzisiejszego nie została wymierzona. Nikt się nie przyznaje, nikt nie poczuwa do odpowiedzialności. Zapadło kilka wyroków skazujących dla szeregowych żołnierzy, otrzymali 6060 lat więzienia, nie ukarano nikogo, kto wydawał rozkazy. W Gwatemali do dnia dzisiejszego  odnajduje się zbiorowe mogiły z czasów wojny domowej.

nebaj04

Generał Montt przez wiele lat chroniony immunitetem, przestał być nietykalny dopiero w 2012 roku (choć nie udało mu się zostać prezydentem, obejmował inne stanowiska polityczne). W końcu upomniał się o niego wymiar sprawiedliwości, podejrzany nie przyznawał się do winy, mimo to skazano go na 80 lat więzienia za ludobójstwo i zbrodnie wojenne. Ameryka Łacińska świętowała – był to pierwszy w historii przypadek, by głowa państwa została pociągnięta do odpowiedzialności karnej w swoim kraju. Radość ta nie trwała jednak długo. Po 10 dniach Trybunał Konstytucyjny anulował wyrok, a sędzia, który go wydał został zawieszony w czynnościach. Podobno ponowna rozprawa planowana jest na styczeń 2015 roku.

nebaj06

Cmentarz w Nebaju – miejsce upamiętniające śmierć ponad 300 kobiet i ołtarz.

W Nebaju w niedzielę na cmentarzu znów zbiorą się Majowie, będą odprawiać ceremonię w miejscu upamiętniającym ponad 400 poległych dzieci i ok. 300 kobiet z miasteczka. Zapalą świeczki, złożą kwiaty, choć tyle lat minęło, pamięć wciąż jest żywa. Tymczasem generał Montt dożywa późnej starości w zaciszu swojego domu.

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj / Zmień )

Facebook photo

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj / Zmień )

Google+ photo

Komentujesz korzystając z konta Google+. Wyloguj / Zmień )

Connecting to %s